SaaS Nedir? İşletmeler Neden Kendi SaaS Ürününü Geliştiriyor?

Kısaca: SaaS (Software as a Service, Hizmet Olarak Yazılım), sağlayıcının sunucularında çalışan bir yazılımı internet üzerinden, çoğunlukla tarayıcıdan ve abonelikle kullanmaktır; kurulum, bakım ve güncelleme sağlayıcının işidir. İşletmeler kendi SaaS ürünlerini üç sebeple geliştiriyor: tekrar eden gelir, düşük marjinal maliyetle ölçeklenme ve sektörde biriktirdikleri uzmanlığı satılabilir bir ürüne çevirmek. Ama SaaS tek seferlik bir proje değil; çok kiracılı mimari, abonelik altyapısı ve veri güvenliği baştan doğru kurulmazsa ilk büyümede çatlayan bir ürün yolculuğudur.

Bugün kullandığınız araçların çoğu — e-posta, muhasebe, tasarım, proje yönetimi — büyük ihtimalle bir SaaS. Program indirip kurmak yerine, tarayıcıdan giriş yapıp aylık abonelikle kullandığınız her yazılım bu modele girer. Peki bu model neden bu kadar yaygınlaştı ve neden giderek daha çok işletme kendi SaaS ürününü geliştiriyor?

SaaS tam olarak nedir?

SaaS (Software as a Service / Hizmet Olarak Yazılım), yazılımı bir ürün gibi satın almak yerine bir hizmet gibi kiralamaktır. Yazılım sağlayıcının sunucularında çalışır; siz internet üzerinden erişir, kullandığınız süre boyunca ödersiniz.

Kavramın en çok başvurulan tanımı, ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü’nün 2011’de yayımladığı NIST SP 800-145 belgesindedir. Bu tanıma göre SaaS’ta kullanıcı, sağlayıcının bulut altyapısında çalışan uygulamalarını kullanır; uygulamalara web tarayıcısı gibi bir istemciden ya da bir program arayüzünden erişilir. Kullanıcı ağı, sunucuları, işletim sistemlerini, depolamayı, hatta tek tek uygulama yeteneklerini yönetmez; olası istisna, kullanıcıya özgü sınırlı yapılandırma ayarlarıdır. Aynı belge SaaS’ı iki kardeş modelle birlikte tanımlar:

Kullanıcı açısından cazip yanı bellidir:

• Kurulum derdi yok — tarayıcı açılır, çalışır; bakım ve güncelleme sağlayıcının işidir.
• Her yerden erişim — ofis, ev ya da telefon; veri buluttadır.
• Öngörülebilir maliyet — büyük bir peşin lisans yerine aylık, ölçeklenebilir abonelik.

Madalyonun öbür yüzü de aynı tanımdan çıkar: yazılımı siz yönetmediğiniz için esneklik sağlayıcının izin verdiği kadardır, veriniz onun altyapısında durur ve abonelik sürdükçe ödeme de sürer. Bu dengeyi kendi işiniz için nasıl kuracağınızı hazır yazılım mı, özel yazılım mı yazımızda ayrıntılı ele aldık.

İşletmeler neden kendi SaaS'ını kuruyor?

SaaS yalnızca kullanmak için değil, kurmak için de cazip. Bir işletmenin kendi SaaS ürününü geliştirmesinin arkasında güçlü bir iş mantığı var:

1. Tekrar eden gelir — tek seferlik satış yerine aylık abonelik, öngörülebilir ve birikimli bir gelir akışı yaratır.
2. Ölçeklenebilirlik — bir kez kurulan ürün, marjinal maliyeti düşük biçimde binlerce müşteriye ulaşabilir.
3. Uzmanlığı ürüne çevirmek — kendi sektörünüzde çözdüğünüz bir sorunu, aynı sorunu yaşayan herkese satılabilir bir ürüne dönüştürebilirsiniz.

İyi bir SaaS, uzmanlığınızı siz uyurken bile çalışan bir gelir kaynağına dönüştürür.

Kendi SaaS ürününüz için doğru zaman mı?

Her iyi fikir bir SaaS ürünü değildir. Geliştirmeye başlamadan önce şu soruları cevaplayın:

• Sorun tekrar ediyor mu? Tek bir müşterinin yaşadığı sorun bir projedir; aynı sorunu onlarca şirket yaşıyorsa bir ürün olabilir.
• Çözüm standartlaşabiliyor mu? Her müşteri için ayrı geliştirme gerekiyorsa elinizde bir SaaS değil, bir ajans işi vardır.
• İnsanlar bunun için düzenli ödemeye hazır mı? Fikri doğrulamanın en dürüst yolu, ilk sürümden önce birkaç potansiyel müşteriyle fiyat konuşmaktır.
• Sektörü gerçekten tanıyor musunuz? Uzmanlığınızın olduğu bir alanda başlamak, en büyük riskiniz olan “yanlış şeyi yapmak” ihtimalini azaltır.
• Ürünü yıllarca yaşatacak kaynağınız var mı? Destek, güvenlik ve geliştirme ilk sürümden sonra da sürer.

Bir SaaS fikrinin en sağlam başlangıç noktalarından biri, kendi şirketinizde zaten çalışan bir çözümdür. İç süreciniz için geliştirdiğiniz bir araç, sorunu gerçekten çözdüğünü günlük kullanımda kanıtlamış olur. Ürüne dönüştürürken yapılacak iş, onu tek bir şirketin alışkanlıklarından arındırmak, çok kiracılı hale getirmek ve başkalarının kendi başına kullanabileceği kadar sadeleştirmektir.

Bu sorulara ikna edici cevaplarınız yoksa, önce işi kendi şirketinizde özel bir yazılımla çözmek ve ürünleştirmeyi sonraya bırakmak çoğu zaman daha akıllıcadır.

SaaS kurmak bir ürün yolculuğudur

SaaS geliştirmek sadece yazılım yazmak değildir; abonelik altyapısı, güvenli çok kullanıcılı mimari, ödeme döngüleri ve sürekli iyileştirme gerektiren bir ürün yolculuğudur. Sağlam bir teknik temel olmadan kurulan SaaS, ilk büyümede çatlar. Bu temelin parçaları şunlardır:

Çok kiracılı mimari ve veri izolasyonu

Bir SaaS ürününde aynı altyapı birçok müşteriye (kiracıya) hizmet verir; NIST tanımı da kaynakların çok kiracılı bir modelle birden fazla kullanıcıya hizmet verecek biçimde havuzlandığını söyler. Burada kritik soru, bir müşterinin verisinin diğerine asla görünmemesidir. AWS’nin kiracı izolasyonu üzerine teknik raporu, bu sınırın herhangi bir biçimde aşılmasını bir SaaS işletmesi için ciddi ve geri dönüşü olmayabilecek bir olay olarak tanımlar. İzolasyon sonradan eklenen bir özellik değil, veritabanı tasarımından yetkilendirmeye kadar ilk günden kurulan bir mimari karardır.

Abonelik, ödeme ve fiyatlandırma

Deneme süreleri, paket yükseltme ve düşürme, başarısız ödemelerin yeniden denenmesi, faturalama ve iptal akışı ürünün kendisi kadar önemlidir. Altyapıyı tek bir fiyat modeline kilitlemek, ileride modeli değiştirmeyi bir yeniden yazma işine dönüştürür. Hangi modelin size uyduğunu SaaS fiyatlandırma modelleri yazımızda anlattık.

Kişisel veri ve KVKK

Müşterileriniz ürününüze kendi müşterilerinin ya da çalışanlarının verisini girecekse, o veriyi onlar adına işliyorsunuz demektir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 12. maddesi, veri sorumlusunun uygun güvenlik düzeyini sağlamak için gerekli teknik ve idari tedbirleri almasını ister ve verinin başka bir kişi tarafından veri sorumlusu adına işlenmesi durumunda bu tedbirlerden onunla birlikte müştereken sorumlu tutar. Pratikte bu, kurumsal müşterilerinizin satın alma öncesinde size erişim kontrolü, kayıt tutma ve veri konumu hakkında sorular soracağı anlamına gelir. Cevapları ürünün içinde hazır olmalıdır.

Kimlik, yetki ve gözlemlenebilirlik

Kurumsal müşteriler kullanıcı rolleri, işlem kayıtları ve kesintisiz hizmet bekler. Kimin neyi yaptığını gösteren kayıtlar, hata ve performans izleme ile yedekleme ilk sürümün kapsamında düşünülmelidir.

Sürekli yayın ve destek

Kurulumlu yazılımda her müşteri kendi sürümünü kullanır; SaaS’ta ise herkes aynı sürümdedir ve her güncelleme bütün müşterileri aynı anda etkiler. Bu yüzden otomatik testler, geri alınabilir yayınlar ve müşterinin sorusunu kayda alan bir destek süreci lüks değil, zorunluluktur.

Aşamalı bir yol haritası

1. Sorunu doğrulayın. Hedef müşterilerle konuşun, bugün sorunu nasıl çözdüklerini ve ne ödediklerini öğrenin.
2. Dar bir ilk sürüm kurun. Tek bir sorunu iyi çözen, ama çok kiracılı yapısı ve güvenliği baştan doğru kurulmuş bir ürün.
3. İlk ödeyen müşterilerle öğrenin. Ücretsiz kullanıcılar değil, ödeyen müşteriler size gerçek önceliği gösterir.
4. Ölçeklenmeye hazırlanın. Faturalama, destek, izleme ve satış süreçlerini müşteri sayısı artmadan otomatikleştirin.

Sık yapılan hatalar

• Her müşteriye özel geliştirme yapmak. Kısa vadede satış getirir, uzun vadede ürünü onlarca farklı sürüme böler.
• Güvenliği ve izolasyonu sonraya bırakmak. Bunlar sonradan eklenecek ayrıntılar değil, temelin kendisidir.
• Yayını bitiş çizgisi sanmak. Bir SaaS’ın asıl işi yayından sonra başlar: geri bildirim, iyileştirme ve müşteriyi elde tutma.

Doğru kurulduğunda ise bir SaaS, işinizi tek seferlik projelerden sürdürülebilir bir gelir modeline taşır. Kodakod olarak SaaS fikrinizi ölçeklenebilir, güvenli ve abonelik altyapısıyla eksiksiz bir ürüne dönüştürür; ilk sürümden büyümeye kadar yanınızda oluruz. Ayrıntılar için özel yazılım ve SaaS geliştirme sayfamıza göz atabilirsiniz.