Kodakod Ekibi
E-ticarette en pahalı hatalar site açılmadan önce yapılır. Yıllardır aynı sorunları düzelttiğimiz projelerden çıkardığımız 8 yaygın hata ve çözümleri.
Kısaca: E-ticaret sitesi açarken en pahalı hatalar zorunlu üyelikli uzun ödeme akışı, mobile sonradan sığdırılmış arayüz, tedarikçiden kopyalanmış ürün açıklamaları, sıkıştırılmamış görseller, eksik güven ve yasal bilgi, ölçülmeyen dönüşüm, siteye bağlanmamış stok ve yayından sonrası için plan yapılmamasıdır. Hepsinin kökü kurulum aşamasında verilen bir karardır; bu yüzden en ucuz çözüm, siteyi yayına almadan önce bu sekiz noktayı tek tek kontrol etmektir.
Bu yazıdaki hataların hiçbirini kitaptan almadık. İlk altısı, devraldığımız ya da düzeltmek üzere çağrıldığımız e-ticaret projelerinden birebir vakalar; son ikisi ise kurulum aşamasında en kolay "sonra bakarız" denen iki konu. Ortak yanları şu: hiçbiri açılış gününde fark edilmedi. Hepsi, trafik artmaya başladığında ortaya çıktı.
Aşağıda her vakayı gördüğümüz şekliyle anlatıyoruz — belirti, altında yatan sebep ve ne yaptığımız.
Vaka: "Ziyaretçi var, satış yok"
Belirti. Reklama ciddi bütçe ayıran bir giyim markası, ziyaretçi sayısından memnun ama satış yok denecek kadar azdı.
Bulduğumuz. Ödeme akışı beş adımdı ve ilk adım zorunlu üyelikti. Kullanıcı, ürünü sepete attıktan sonra hesap açmaya zorlanıyordu.
Yaptığımız. Üyeliksiz alışverişi açtık, adımı ikiye indirdik, kargo ücretini sepette değil ürün sayfasında göstermeye başladık. Sürpriz kargo ücreti, terk edilen sepetlerin en sessiz sebebidir.
Vaka: Mobilde kaybolan yarım milyon
Belirti. Trafiğin dörtte üçü mobilden geliyordu ama satışların çoğu masaüstündendi. Firma bunu "mobil kullanıcılar zaten araştırma yapıyor" diye yorumlamıştı.
Bulduğumuz. Site masaüstünde tasarlanıp mobile daraltılmıştı. Filtre menüsü telefonda ekranın altına düşüyor, "sepete ekle" butonu klavye açılınca kayboluyordu.
Yaptığımız. Arayüzü mobil öncelikli yeniden kurduk. Yorum şuydu ama gerçek şu: mobil kullanıcılar araştırma yapmıyordu, satın alamıyordu.
Vaka: Google'ın görmediği 400 ürün
Belirti. Katalog genişti ama organik trafik neredeyse sıfırdı.
Bulduğumuz. Tüm ürün açıklamaları tedarikçinin kataloğundan kopyalanmıştı. Aynı metinler Türkiye'deki onlarca bayide birebir duruyordu.
Yaptığımız. Önce en çok satan 40 ürünün açıklamasını sıfırdan yazdık — kimin için uygun, neyle kullanılır, hangi bedende nasıl durur. Arama motorunun sizi öne çıkarması için bir sebebe ihtiyacı var; aynı cümleler bir sebep değil.
Vaka: 12 saniyede açılan anasayfa
Belirti. Reklamdan gelenlerin çoğu daha sayfayı görmeden geri dönüyordu.
Bulduğumuz. Anasayfadaki kampanya görselleri doğrudan tasarımcının teslim ettiği hâliyle, sıkıştırılmadan yüklenmişti. Tek bir görsel birkaç megabayttı.
Yaptığımız. Görselleri modern formatlara çevirip responsive boyutlarda sunduk, görünmeyenleri geciktirdik. Burada acı olan şu: o ziyaretçilerin her biri için tıklama ücreti ödenmişti.
Vaka: Kimsenin güvenmediği site
Belirti. Ürünler iyiydi, fiyat rekabetçiydi, ama dönüşüm düşüktü.
Bulduğumuz. Sitede iletişim adresi yoktu, iade koşulları tek cümleydi, mesafeli satış sözleşmesi eksikti. İlk kez gelen kullanıcı için hiçbir güven işareti yoktu.
Yaptığımız. Açık iletişim bilgisi, net iade politikası ve gerçek müşteri yorumlarını görünür yerlere koyduk. Bunlar hukuki zorunluluk olduğu kadar, tanımadığı bir siteye kart bilgisi girecek insanın aradığı işaretlerdir.
Vaka: Neyin bozuk olduğunu bilmemek
Belirti. Firma satışların düşük olduğunu biliyordu ama nerede kaybettiğini bilmiyordu.
Bulduğumuz. Sitede hiçbir dönüşüm takibi yoktu. Sadece toplam ziyaretçi sayısı ölçülüyordu.
Yaptığımız. Sepete ekleme, ödemeye başlama ve satın alma adımlarını ayrı ayrı ölçmeye başladık. İlk hafta hangi adımda kaybettikleri ortaya çıktı. Ölçmediğiniz bir şeyi düzeltemezsiniz — ama daha kötüsü, düzeltip düzeltmediğinizi de anlayamazsınız.
Hata: Stok ve siparişi siteye bağlamamak
Belirti. Sitede "stokta var" görünen ürün depoda yoktur; sipariş geldikten sonra müşteriyi arayıp beklemesini istemek ya da siparişi iptal etmek zorunda kalırsınız. Pazaryerlerinde de satıyorsanız aynı ürün iki kanaldan birden satılır.
Sebep. Stok, fiyat ve sipariş bilgileri elle güncellenir; muhasebe, depo ve kargo tarafı siteyle konuşmaz. Az siparişte bu idare eder, ama her yeni sipariş elle yapılan bir adım daha demektir ve hata payı siparişle birlikte büyür.
Çözüm. Stokun tek bir kaynaktan (ERP, ön muhasebe ya da stok yazılımı) yönetilip siteye ve pazaryerlerine oradan aktarılmasını kurulum aşamasında planlayın. Kargo firmasıyla entegrasyonu da kurun ki takip numarası müşteriye kendiliğinden gitsin. Entegrasyonu baştan düşünmek, sonradan altyapı değiştirmekten çok daha ucuzdur.
Hata: Yayından sonrasını planlamamak
Belirti. Site açılır, ilk aylar sorunsuz geçer. Sonra bir eklenti güncellemesi ödeme sayfasını bozar, SSL sertifikasının süresi dolar ya da sunucuda bir sorun çıkar ve elinizde güncel bir yedek yoktur.
Sebep. E-ticaret sitesi bir kez yapılıp bırakılan bir broşür gibi görülür. Oysa ödeme altyapısı, eklentiler, tema ve sunucu yazılımı sürekli güncellenir; sipariş geçmişi ve müşteri verisi de korunması gereken bir varlıktır.
Çözüm. Teklif alırken yayından sonrasını da sorun: güncellemeleri kim, hangi sıklıkla yapacak; otomatik yedek alınıyor mu ve yedekten geri dönüş hiç denendi mi; site çalışmadığında kime ulaşacaksınız? Güncellemeleri önce bir test ortamında deneyip sonra canlıya almak, ödeme sayfasının bir sabah çalışmaz hâlde bulunmasını önler.
Yayına çıkmadan önce kontrol listesi
Yukarıdaki sekiz hatanın her biri, site açılmadan önce birkaç saatlik bir kontrolle yakalanabilirdi. Yayın tarihinden önce şu listeden geçin:
- Ödeme akışı: Üyeliksiz alışveriş açık mı, hesap açma teklifi siparişten sonraya mı bırakıldı? Baymard Institute'un derlediği verilere göre, sadece göz atanlar dışarıda bırakıldığında alışverişçilerin %18'i sitenin hesap açtırmak istemesi yüzünden sepeti terk ediyor.
- Toplam tutar: Kargo ücreti ve toplam tutar sepete gelmeden görünüyor mu? Aynı veride en sık terk sebebi, %40 ile kargo, vergi ve benzeri ek maliyetlerin yüksek bulunması.
- Mobil: Ürün bulma, filtreleme, sepete ekleme ve ödeme gerçek bir telefonda baştan sona denendi mi; klavye açıkken “sepete ekle” butonu görünüyor mu?
- Ürün açıklamaları: En çok satması beklenen ürünlerin açıklamaları tedarikçi metni değil, özgün metin mi?
- Görseller: Görseller sıkıştırılmış, modern formatta ve ekran boyutuna göre mi sunuluyor? web.dev'e göre masaüstü boyutundaki görselleri mobil cihazlara göndermek gerekenden 2–4 kat fazla veri harcatabilir. İlk ekranda görünen ana görsel ise geciktirilerek yüklenmemeli; geciktirme yalnızca aşağıda kalan görseller içindir. Hız ölçütlerinin ayrıntısı Core Web Vitals yazımızda.
- Güven ve yasal bilgi: Açık adres ve iletişim bilgisi, iade koşulları, ön bilgilendirme ve mesafeli satış sözleşmesi yerinde mi? Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nin 5. maddesi; satıcının açık adresi ve iletişim bilgileri, vergiler dahil toplam fiyat, kargo gibi ek masraflar ve cayma hakkı koşulları konusunda tüketicinin sözleşmeden önce bilgilendirilmesini zorunlu tutar. Ek masraflar bildirilmezse tüketici bunları ödemekle yükümlü değildir; bilgilendirmenin yapıldığını ispat yükü de satıcıdadır.
- Ölçüm: Sepete ekleme, ödemeye başlama ve satın alma adımları ayrı ayrı ölçülüyor mu? Test siparişiyle her adımın kayda geçtiğini doğrulayın. Huni verisini nasıl okuyacağınızı dönüşüm oranı yazımızda anlattık.
- Stok ve sipariş: Stok tek bir kaynaktan mı yönetiliyor; site ve pazaryerleri aynı stoğu mu görüyor? Bir test siparişinin stoktan düştüğünü ve kargo takip numarasının müşteriye kendiliğinden gittiğini kontrol edin.
- Yayından sonrası: Güncellemeleri kimin yapacağı, otomatik yedeğin alındığı ve yedekten geri dönüşün en az bir kez denendiği, SSL sertifikasının kendiliğinden yenilendiği ve site çalışmadığında kime ulaşılacağı yazılı mı?
Henüz altyapı seçimi aşamasındaysanız, bu kararların sırasını e-ticaret sitesi kurulum rehberimizde adım adım anlattık.
Bu hataların ortak dersi
Sekiz hatanın hiçbirinde sorun "az reklam vermek" değildi. Hepsinde, gelen trafiği ya da gelen siparişi taşıyamayan bir altyapı vardı. Ve hepsinde kök sebep, sitenin kurulum aşamasında verilmiş bir karara dayanıyordu.
Bu yüzden e-ticaret projelerinde en değerli konuşma, ilk konuşmadır. Bir sistemi baştan doğru kurmak, sonradan düzeltmekten hemen her zaman ucuzdur. Kurulum aşamasındaysanız ve bu hatalardan biri size tanıdık geldiyse, konuşalım: e-ticaret çözümlerimizde bu kararları siteyle birlikte baştan planlıyoruz.
Sık sorulan sorular
En sık görülen hatalar zorunlu üyelikli ve uzun ödeme akışı, masaüstünde tasarlanıp mobile sığdırılmış arayüz, tedarikçiden kopyalanmış ürün açıklamaları, sıkıştırılmadan yüklenen ağır görseller, eksik iletişim ve iade bilgisi ve hiç kurulmamış dönüşüm takibidir. Bunlara stok ve siparişin siteye bağlanmaması ile yayından sonraki bakım ve yedeklemenin planlanmaması eklenir. Ortak noktaları, kök sebebin sitenin kurulum aşamasında verilen bir karara dayanmasıdır.
Aynı açıklama onlarca bayinin sitesinde birebir yer aldığında, arama motorunun sizin sayfanızı öne çıkarması için bir sebebi kalmaz. Bu yüzden geniş bir katalog olsa bile organik trafik çok düşük kalabilir. Çözüm, en çok satan ürünlerden başlayarak ürünün kime uygun olduğunu, neyle kullanıldığını ve nasıl durduğunu anlatan özgün açıklamalar yazmaktır.
Bu çoğu zaman mobil kullanıcıların yalnızca göz attığını değil, telefonda satın alamadığını gösterir. Masaüstü için tasarlanıp mobile daraltılan sitelerde filtre menüsü ekranın altına düşebilir ya da klavye açılınca sepete ekle butonu kaybolabilir. Çözüm, arayüzü baştan mobil öncelikli kurmak ve satın alma adımlarını gerçek bir telefonda test etmektir.
Bu bilgiler hem hukuki bir zorunluluktur hem de siteyi ilk kez ziyaret eden kişinin aradığı güven işaretleridir. Tanımadığı bir siteye kart bilgisi girecek kullanıcı, açık iletişim adresi, net bir iade politikası ve gerçek müşteri yorumları görmek ister. Bunlar eksik olduğunda ürün ve fiyat iyi olsa bile dönüşüm düşük kalabilir.
Çünkü çoğu, ancak trafik artmaya başladığında görünür hâle gelir; açılışta az ziyaretçiyle her şey yolunda gibi görünür. Erken yakalamanın yolu sepete ekleme, ödemeye başlama ve satın alma adımlarını ilk günden ayrı ayrı ölçmektir; böylece kaybın hangi adımda olduğu kısa sürede ortaya çıkar. Bir sistemi baştan doğru kurmak, sonradan düzeltmekten hemen her zaman daha ucuzdur.
